Jak prowadzić lekcję na tablicy online: 9 praktyk, które porządkują zajęcia

Pierwsza lekcja online zwykle wygląda tak samo: korepetytor włącza tablicę, zaczyna pisać, uczeń kiwa głową. Po godzinie na ekranie jest wszystko i nic, a tydzień później nikt nie pamięta, co było ważne. Problem rzadko leży w narzędziu. Leży w tym, że tablica online daje nieskończoną przestrzeń, a przestrzeń bez struktury szybko zamienia się w bałagan.

Poniżej dziewięć praktyk, które porządkują lekcję, razem z przykładami i krótką listą kontrolną. Działają na każdej tablicy, a część z nich ułatwia wbudowane funkcje tablicy lern.one.

1. Przygotuj tablicę przed lekcją, nie w trakcie

Zadania, wykresy i schematy, które masz pokazać, wstaw wcześniej. Pięć minut przygotowania oszczędza kilkanaście minut szukania i przepisywania w trakcie zajęć. Dobrze, jeśli uczeń widzi plan lekcji już na początku: trzy punkty wystarczą, np. „1. powtórka, 2. nowy temat, 3. ćwiczenia”.

Przygotowana tablica daje też poczucie profesjonalizmu. Uczeń i rodzic widzą, że lekcja jest zaplanowana, a nie improwizowana, co wpływa na to, czy zostaną na dłużej.

2. Jedna strona to jeden temat

Zamiast ciągnąć w nieskończoność jedną kartkę w dół, otwórz nową stronę dla każdego tematu albo typu zadań. Po lekcji łatwo wrócić do konkretnego miejsca, a uczeń widzi wyraźny podział na etapy. Strony działają też jak spis treści: uczeń, który wraca do notatek przed sprawdzianem, od razu znajduje potrzebny temat.

Przykład: strona 1 to powtórka z poprzedniej lekcji, strona 2 nowy materiał, strona 3 zadania do samodzielnego rozwiązania, strona 4 podsumowanie.

3. Pisz wolniej, niż myślisz

Na żywo uczeń widzi, jak powstaje rozwiązanie. To największa zaleta tablicy: widać tok rozumowania, a nie tylko wynik. Nie wstawiaj gotowych rozwiązań, jeśli możesz je zapisać krok po kroku i odpytywać ucznia w trakcie.

Mów to, co piszesz. Kiedy uczeń słyszy i widzi to samo, lepiej zapamiętuje. A kiedy zapisujesz cicho, traci wątek. Zatrzymuj się po każdym kroku na kilka sekund, żeby uczeń mógł nadążyć.

4. Oddaj uczniowi długopis

Uczeń, który tylko patrzy, uczy się znacznie mniej niż uczeń, który pisze. Co kilka minut oddawaj mu kolejny krok: „dokończ to przekształcenie”, „zaznacz błąd”, „narysuj, jak to wygląda”. Na tablicy współdzielonej uczeń pisze w tym samym miejscu co Ty, więc nie trzeba nic przesyłać.

Dobra proporcja to mniej więcej połowa czasu, w której pisze uczeń. Jeśli Ty piszesz przez większość lekcji, uczeń słucha, ale niekoniecznie rozumie. Jeśli nie wiesz, czy rozumie, każ mu wytłumaczyć własnymi słowami, a potem napisać kolejny krok.

5. Używaj kolorów z konsekwencją

Wybierz proste reguły i trzymaj się ich przez cały semestr: jeden kolor na dane, drugi na szukane, trzeci na wynik. Albo: czarny dla zadania, niebieski dla rozwiązania ucznia, czerwony dla poprawek. Uczeń szybko się uczy, że kolor niesie informację, i sam zaczyna z niego korzystać.

Nie używaj zbyt wielu kolorów. Trzy, cztery w zupełności wystarczą, a więcej tworzy chaos zamiast porządku.

6. Wzory i dane trzymaj pod ręką

Szukanie wzoru w trakcie tłumaczenia przerywa myśl. Przy przygotowaniu do matury dobrze mieć wzory zawsze na wierzchu, w takiej samej formie, w jakiej uczeń zobaczy je na egzaminie. Na lern.one jest wbudowana karta wzorów CKE z matematyki, fizyki, chemii i biologii, którą wstawiasz na tablicę jednym kliknięciem.

Uczeń, który ćwiczy z kartą wzorów, uczy się nie tyle wzorów na pamięć, ile wybierania właściwego, a to dokładnie ta umiejętność, która przyda się na egzaminie.

7. Zadania bierz z prawdziwych arkuszy

Ćwiczenia wymyślone na poczekaniu bywają za łatwe albo zbudowane inaczej niż na egzaminie. Arkusze z poprzednich lat pokazują realny poziom i typowe pułapki. W archiwum arkuszy CKE znajdziesz matury i egzaminy ósmoklasisty z kluczami odpowiedzi. Zadania z arkuszy możesz wstawiać na tablicę i rozwiązywać razem, a potem omawiać punktację tak, jak robi to komisja.

8. Na koniec zapisz trzy zdania

Ostatnie pięć minut lekcji poświęć na podsumowanie: co zrobiliśmy, co było najtrudniejsze, co jest na następny raz. Najlepiej, jeśli uczeń sam to napisze na tablicy własnymi słowami. To najtańsza forma powtórki, jaka istnieje, a jednocześnie sprawdzenie, czy uczeń naprawdę zrozumiał.

Trzy zdania zostają na tablicy i uczeń może do nich wrócić przed następną lekcją. To też świetny punkt startowy kolejnych zajęć: „Co pamiętasz z ostatniego razu?”.

9. Zadanie domowe wynika z lekcji

Dobra praca domowa wraca do dokładnie tego, co sprawiło trudność. Zamiast losowego zestawu zadań daj dwa lub trzy, które wprost dotykają miejsca, w którym uczeń się potknął. Wtedy kolejna lekcja zaczyna się od sprawdzenia, a nie od przypominania. Możesz zapisać zadanie domowe na tej samej tablicy, żeby uczeń widział je razem z całą lekcją.

Przykładowy plan lekcji na tablicy

Dla lekcji 60-minutowej z matematyki:

To tylko szkielet. Z czasem dopasujesz go do konkretnego ucznia i przedmiotu.

Najczęstsze błędy

• Za dużo na jednej stronie. Po pół godzinie nikt nie wie, gdzie czego szukać.
• Brak ruchu ucznia. Jeśli uczeń przez dłuższy czas nic nie pisze, odpływa myślami.
• Przepisywanie z książki. Tablica powinna pokazywać myślenie, a nie kopiować podręcznik.
• Zbyt szybkie tempo. Uczeń kiwa głową, ale nie nadąża. Dopytuj, czy rozumie, zamiast zakładać.

Jak to zebrać w całość

Dobra lekcja na tablicy online ma prosty szkielet: krótki plan na początku, jedna strona na temat, uczeń piszący razem z Tobą i podsumowanie na końcu. Reszta to detale, które wypracujesz z konkretnym uczniem.

Tablica na lekcji z młodszym dzieckiem

Dzieci szybko się nudzą, więc tablica musi się dziać. Kilka praktyk, które pomagają:

• Krótsze bloki. Zmieniaj aktywność co 10 do 15 minut: tłumaczenie, zadanie, krótka gra, kolejne zadanie.
• Więcej rysunku. Młodsze dzieci lepiej rozumieją, gdy widzą obraz. Narysuj zadanie tekstowe, zamiast je opisywać.
• Dziecko jako pomocnik. Poproś, żeby samo zaznaczyło coś na tablicy albo przesunęło element. Poczucie wpływu utrzymuje uwagę.
• Nagroda za wysiłek. Naklejka, gwiazdka na tablicy albo „dobra robota” na końcu strony. Drobne gesty działają lepiej, niż się wydaje.

Tablica na lekcji z maturzystą

Starszy uczeń potrzebuje czegoś innego: tempa i konkretów. Tablica powinna odwzorowywać egzamin.

• Pracuj na zadaniach z arkuszy i zapisuj rozwiązania tak, jak wymaga tego klucz punktacji.
• Pokazuj, za co komisja przyznaje punkty, żeby uczeń widział, że zapis jest ważny, a nie tylko wynik.
• Zostaw na tablicy trudne zadania, do których wrócicie przed egzaminem, jako własną listę „do powtórki”.

Co zrobić, gdy uczeń jest cichy albo niepewny

Niektórzy uczniowie boją się pisać na tablicy, bo obawiają się pomyłki na oczach nauczyciela. Zmniejsz stawkę: zacznij od zadań, które na pewno potrafi, i chwal za próbę, nie tylko za poprawny wynik. Powtarzaj, że błąd na tablicy jest czymś normalnym, bo można go po prostu wymazać. Z czasem uczeń przestaje się bać i zaczyna pisać chętnie.

Po lekcji: wykorzystaj zapis

Największa przewaga tablicy online nad kartką to to, że po lekcji wszystko zostaje. Wracaj do niej:

• przed kolejną lekcją, żeby przypomnieć, na czym skończyliście,
• przed sprawdzianem, kiedy uczeń przegląda swoje notatki,
• podczas rozmowy z rodzicem, jeśli chcesz pokazać, nad czym pracujecie.

Dzięki temu lekcja nie kończy się razem z rozmową, a praca ucznia jest widoczna.

Jeśli prowadzisz zajęcia na lern.one, uczeń wchodzi na tablicę z linku, bez zakładania konta, a wszystko zapisuje się samo. Możesz założyć darmowe konto i sprawdzić to na jednej lekcji.